تبلیغات
جهان فان - مطالب شعر و ادبیات
منوی اصلی
جهان فان
مطالب جالب و خواندنی,تصاویر دیدنی,عکس دیدنی|طنز|آموزش آشپزی|مذهبی|نقاشی سه بعدی
  • محمد محمدی شنبه 25 شهریور 1396 08:40 ق.ظ نظرات ()

    گزیده اشعار ناب از پروین اعتصامی شاعر نامی ایران

    مجموعه : ادبیات،شعر و داستان‌
    گزیده اشعار ناب از پروین اعتصامی شاعر نامی ایران

    گزیده اشعار ناب از پروین اعتصامی شاعر نامی ایران 

    برترین و ناب ترین اشعار زیبای پروین اعتصامی بانوی شاعر ایرانی معاصر که در سبک عارفانه برترین شعرها را سروده هست. رخشندهٔ اعتصامی مشهور به پروین اعتصامی در ۲۵ اسفند ۱۲۸۵ خورشیدی در شهر تبریز به جهان آمد. در کودکی با خانواده به شهر تهران آمد. پایان‌نامهٔ تحصیلی خود را از مدرسهٔ آمریکایی شهر تهران گرفت و در همانجا شروع به تدریس کرد.

     

    پیوند زناشویی وی با پسر عمویش بیش از دو و نیم ماه دوام نداشت. وی پس از جدایی از همسر، مدتی کتابدار کتابخانهٔ دانشسرای فوق العاده بود. دیوان اشعار وی بالغ بر ۲۵۰۰ بیت هست. وی در فروردین ۱۳۲۰ شمسی به خاطر ابتلا به حصبه درگذشت و در قم به خاک سپرده شد.

     

    شالودهٔ کاخ جهان بر آبست
    تا چشم بهم بر زنی خرابست
    ایمن چه نشینی درین سفینه
    کاین بحر همۀ وقت} در انقلابست
    افسونگر چرخ کبود هر شب
    در فکرت افسون شیخ و شابست
    ای تشنه مرو، کاندرین بیابان
    گر یک سر آبست، صد سرابست
    سیمرغ که هرگز بدام نیاد
    در دام زمانه کم از ذبابست
    چشمت بخط و خال دلفریب هست
    گوشت بنوای دف و ربابست
    تو بیخود و ایام در تکاپو هست
    تو خفته و ره پر ز پیچ و تابست
    آبی بکش از چاه زندگانی
    همواره نه این دلو را طنابست
    بگذشت مه و سال وین عجب نیست
    این قافله عمریست در شتابست
    بیدار شو، ای بخت خفته چوپان
    کاین بادیه راحتگه ذئابست
    بر گرد از آنره که دیو گوید
    کای راهنورد، این ره صوابست
    ز انوار حق از اهرمن چه پرسی
    زیراک سئوال تو بی جوابست
    با چرخ، تو با حیله کی برآئی
    در پشه کجا نیروی عقابست
    بر اسب فساد، از چه زین نهادی
    پای تو چرا اندرین رکابست
    دولت نه به افزونی حطام هست
    رفعت نه به نیکوئی ثیابست
    جز نور خرد، رهنمای مپسند
    خودکام مپندار کامیابست
    خواندن نتوانیش چون، چه حاصل
    در منزل هزارت اگر کتابست
    هشدار که توش و توان پیری
    سعی و عمل موسم شبابست
    بیهوده چه لرزی ز هر نسیمی
    مثل چراغی که بی حبابست
    گر پای نهد بر تو پیل، دانی
    کز پای تو چون مور در عذابست
    بی شمع، شب این راه پرخطر را
    مسپر بامیدی که ماهتابست
    تا چند و کی این تیره جسم خاکی
    بر چهرهٔ خورشید جان سحابست
    در زمرهٔ پاکیزگان نباشی
    تا بر دلت آلودگی حجابست
    پروین، چه حصاد و چه کشتکاری
    آنجا که نه باران نه آفتابست


    منبع : پارس ناز

    آخرین ویرایش: - -
    ارسال دیدگاه
  • محمد محمدی شنبه 25 شهریور 1396 08:39 ق.ظ نظرات ()

    جملات قصار و حکیمانه از بزرگان جهان

    مجموعه : ادبیات،شعر و داستان‌
    جملات قصار و حکیمانه از بزرگان جهان

    جملات قصار و حکیمانه از بزرگان جهان 

    بهترین سخنان ناب و حکیمانه بزرگان و ادیبان جهان را برای شما آماده نموده ایم که میتوانید در ادامه بخوانید و از انها لذت ببرید.

     

    مهم ترین اسراف ؛ اسراف عمر هست ..
    نه اسراف آب و نان …
    بدترین مثالِ
    ” ان الله لایحب المسرفین”
    اسراف عمر هست ..
    چون چیزی،گرانبهاتر از
    عمر نیست
    دكترالهی قمشه‌ای

    جملات قصار و حکیمانه از بزرگان جهان

    سخـنان حکیـمانه از بـزرگان

     

    همه ی وقت آخر همۀ چیز مفید میشه…
    اگه نشد هنوز آخرش نرسیده……
    چارلی چاپلین
    جملات قصار و حکیمانه از بزرگان جهان

    جملات حکیمانه

     

    یاد من باشد
    امروز دم صبح ، جور دیگر باشم
    بد نگویم ؛ به هوا، آب، زمین
    مهربان باشم ، با مردم شهر
    و فراموش کنم ، هر چه گذشت…!
    فریدون مشیری

    جملات قصار و حکیمانه از بزرگان جهان

    جملات بزرگان

     

    برای زیستن دو قلب لازم هست
    قلبی که دوست بدارد،
    قلبی که دوست اش بدارند.
    احمد شاملو

    جملات قصار و حکیمانه از بزرگان جهان

    سخـنان حکیـمانه از بـزرگان

     

    نوازشم کن
    من حقیقی‌‌ترین بانویِ افسانه‌های توام
    فرقی‌ نمی کند کجا
    آغوش تو
    هر جا که باز شود
    با شکوه‌ترین قصرِ دنیاست
    قصری که تنها آقایش تویی.
    نیکی فیروزکوهی

    جملات قصار و حکیمانه از بزرگان جهان

    جملات عارفانه

     

    میزان احساس خوشبختی تو، به میزان آزادی دل تو از بند تعلقات بستگی دارد.
    منظور من از آزادی، آزادی سیاسی نیست.
    منظور من، آزادی درون هست،
    آزادی از حسرت،
    آزادی از ترس،
    آزادی از اضطراب،
    آزادی از غم….
    مسیحا برزگر
    جملات قصار و حکیمانه از بزرگان جهان

    سخن بـزرگان

     

    تفاوت بین انسانی که الان هستید و کسی که قرار هست پنج سال بعد باشید،
    در مردمی هست که در این مدت با آنها معاشرت کرده
    و کتاب هایی هست که در این زمان مطالعه خواهید کرد..
    جان سی مکس

    جملات قصار و حکیمانه از بزرگان جهان

    گـلواژه های مانـدگار از بـزرگان

     

    بدی های من
    بخاطر بدی کردن نیست !
    بخاطراحساس شدید خوبی هایِ بی حاصل هست!
    فروغ فرخزاد

    جملات قصار و حکیمانه از بزرگان جهان

    جملات جذاب

     

    برخی از آدم ها با رفتنشان درسی به ما می‌دهند،
    که اگر می ماندند،
    هرگز آنرا نمی آموختیم.
    کارلوس فوئنتس

    جملات قصار و حکیمانه از بزرگان جهان

    جملات قصار

     

    کدام یک خائن تر هست؟
    آن کسی که در آغوش تو، میل آغوش دیگری را درسرمی پروراند؟!
    یا
    آن که صادقانه از به بن بست رسیدن علاقه اش و امیالش، با تو سخن میراند؟!
    غیر از این نیست که:
    گاهی شنیدن واقعیت، چنان سخت هست که ساده تر می‌دانیم یک احمق انگاشته شویم!
    مارسل پروست
    جملات قصار و حکیمانه از بزرگان جهان

    جملات فلسفی

     

    و کسی نمیداند
    چه قدر فرصت باقی ست
    تا جبرانِ قبل کنیم…
    دستم را بگیر…!
    مارگوت بیکل

    جملات قصار و حکیمانه از بزرگان جهان

    جملات سنگین

     

    سیم های زیر تار زنانه هست
    و سیم های بم مردانه
    و از تلفیق این دو هست
    که موسیقی دلنواز زندگی
    نواخته می‌شود.
    سیمین دانشور

    جملات قصار و حکیمانه از بزرگان جهان

    سخـنان حکیـمانه از بـزرگان

     

    این نکته را فراموش نکنید
    وقتی طرز نگاه تان را به چیزی تغییر میدهید ، آن چیز تغییر میکند. طرز نگاه شما به جهان ابزار نیرومندی هست که به شما امکان می دهد نیروی مشیت الهی را بطور کامل در زندگی تان جذب کنید.
    وین دایر

    جملات قصار و حکیمانه از بزرگان جهان

    جملات عارفانه

    برای داشتن لبهایی جذاب
    از کلمات پر محبت بهره گیری کنید
    برای داشتن چشمهای جذاب
    دنبال خوبیهای آدمها بگردید
    برای داشتن هیکل جذاب و لاغر
    غذایتان را با فقرا تقسیم کنید!
    عارفه حقانی

    جملات قصار و حکیمانه از بزرگان جهان

    جملات بزرگان

     

    امروز اکثر از دیروز دوستت می‌دارم
    و فردا اکثر از امروز
    و این ضعف من نیست …
    قدرت توست …
    شاملو


    منبع : پارس ناز

    آخرین ویرایش: - -
    ارسال دیدگاه
  • محمد محمدی شنبه 25 شهریور 1396 08:39 ق.ظ نظرات ()

    شعر کودکانه و زیبای یادش بخیر کلاغ پر

    مجموعه : ادبیات،شعر و داستان‌
    شعر کودکانه و زیبای یادش بخیر کلاغ پر

    شعر کودکانه و زیبای یادش بخیر کلاغ پر 

    برای کودکان خود شعر بخوانید تا انها هم با لحن کودکانه خود آن را یاد بگیرند و بخوانند و تکرار کنند. دنیای کودکانه آنان با شعر زیباتر خواهد شد.

     

    یادش بخیر کلاغ پر
    با بچه ها و مادر

    کلاغ پر – الاغ پر

    الاغ که پر نداره
    آرش خبر نداره

    حتی می شد با انگشت
    آقا الاغه رم «راهم» کشت

    نمی دونم که چی شد
    کلاغ پر مال کی شد

    کلاغه از یادم رفت
    انگار پرش دادم رفت

    اون دوران طلایی
    روزای سربالایی

    از خونه پر کشیدن
    انگار مارو ندیدن

    بدون درد و غصه
    بزرگ شدیم تو قصه

    کلاغه دوباره برگشت
    از بازیامون نگذشت

    پر دادنه زمونه
    بازیای بچه گونه

    اینار شدیم گرفتار
    تو این بازی و تکرار

    کلاغه کینه اندوز
    شمرده بود شب و روز

    اومد کنه تلافی
    به شادی بگه کافی!

    اومد رو بومه خونه
    که یکیمون مشابه

    کلاغه و روزگار
    بازی شروع شد اینبار

    اینبار جای کلاغ پر
    قرعه افتاد به مادر

    کلاغ پر – گنجشک پر
    امید و آرزو پر

    قصه ما و مادر
    هردو رسید به آخر

    قصه ما به سر رسید
    کلاغه به خونش نرسید


    منبع : پارس ناز

    آخرین ویرایش: - -
    ارسال دیدگاه
  • محمد محمدی شنبه 25 شهریور 1396 08:37 ق.ظ نظرات ()

    نگاهی به زندگی شخصی و هنری سهراب سپهری

    نگاهی به زندگی شخصی و هنری سهراب سپهری

    نگاهی به زندگی شخصی و هنری سهراب سپهری 

    سهراب سپهری بعنوان بنیان گذار شعر نو با الهام گرفتن از شعر غربی توانست نقطه عطفی در ادبیات و شعر فارسی باشد. معدود هنرمندانی در تاریخ معاصر ما به جایگاهی رسیده‌اند که در بود و نبودشان جدل بیافرینند و خود بَری از هر حرف و حدیث باشند. چه آن‌که وقتی هنرمند خلق می‌کند، دیده می‌شود و لاجرم در معرض

     

    قضاوت قرار می‌گیرد. گاه این قضاوت از افکار عمومی است که خوب را می‌پسندد و بد را فراموش می‌کند، اما نقد منتقد و کاربلد، برنده‌تر و بی‌رحم‌تر است و چالش می‌آفریند. یکی از اندک هنرمندان اینچنینی، که در طی ٥٠‌سال بسیاری را به ستایش و تمجید واداشته و بعضی را به نقد و غضب، سهراب سپهری است.

     

    وسیع و سربه‌زیر و سخت
    شاعر و نقاش و عکاس کاشانی که در همه سال‌هایی که نیست بیشتر از زمان حیات مورد توجه قرار گرفت و قضاوت شد. قضاوت تاریخ اما اگرچه معتدل است و همه جانبه، اما دشواری روبه‌روشدن با قضاوت بزرگانی است که خود نام و نشانی داشتند و در کلام، صریح و در قلم تند بودند. اینچنین بود که جدل شاملو و بسیاری از روشنفکران با دنیای سپهری و دفاع فروغ از دوست قدیمی خود،

     

    همچنان پابرجاست و این راز ماندگاری سپهری است، فراتر از روزگار خود و تا امروز.نادیده‌گرفتن سهراب سپهری، در زمانه‌ای که در عصر زوال هنرمندان بزرگ سیر می‌کنیم، کاری بیهوده است. هر چند شاملو یقین داشت که سپهری در بیراهه است و اخوان شعر و نگاهش به دنیا را بیش‌ازحد «نازکانه» می‌دید، اما بازهم نمی‌توان از او به‌راحتی گذر کرد

     

    و با زبان روشنفکران بعد از کودتای ٢٨مرداد او را تکذیب کرد. چه آن‌که سپهری دنیایی دارد که تحلیل آن به‌وضوح دشوار است؛ درواقع با هنرمندی طرف هستیم که کاراکتر هنری مشخصی ندارد و درهم‌تنیدگی‌های روحی‌اش باعث شده که برای ارضای آنها، نقاشی بکشد، شعر بگوید و عکس بگیرد.

     

    این موضوع از آن‌جا مهم است که فراموش نکنیم چرا شاملو، قدرتمند در کلام و بی‌رحم در نقد، سپهری را انتخاب می‌کند که درباره‌اش حرف بزند و نمی‌تواند نادیده‌اش بگیرد. چون شاعر کاشانی تنها یک شاعر نیست و توانسته در جامعه هنری و روشنفکری دهه‌های ٤٠ و ٥٠ ایران فضایی را خلق کند که کارش اگرچه نه مستقیم، ولی بی‌اعتنایی به دنیایی است که عموم شاعرانش در هوایی چپ خلق کرده‌اند و روی کاغذ، سر ستیز با وضع موجود دارند.

     

    شعر سبز و زبان نرم

    سپهری در یكی از بزرگترین و زیباترین باغ‌های كاشان متولد شد و قسمت زیادی از زندگی کوتاهش را در این باغ گذراند. اگر بپذیریم این ایده فروید را که شخصیت هر فرد در بزرگسالی ناشی از تجربیات و احساسات کودکی‌اش است، قابل درک خواهد بود که چنین طبع لطیفی، در همان زمانه‌ای که شاملو دشنه در دیس می‌بیند و از مرگ قناری حرف می‌زند، چگونه شکل گرفته است.

     

    سهراب سپهری در ٢٣سالگی نخستین مجموعه شعر خود به نام «مرگ رنگ» را منتشر كرد. این کتاب ٢٣شعر داشت که به وضوح نیمایی سروده شده بودند. اگرچه در آن روزگار تاثیرپذیری از نیما، ناگزیر همه شاعران جوان بود، اما سپهری در نیما نماند و بعدها متاثر از فروغ شد. دهه ٤٠ اوج کار سپهری در شعر بود، آن‌جا که در ١٠‌سال ٦ کتاب چاپ کرد که درواقع هسته اصلی شخصیتی او را نشان می‌داد: وسیع و تنها و سربه زیر و سخت.

     

    سپهری در آن سال‌ها مفهوم «حجم سبز» را خلق کرد. عنوانی که نام آخرین کتاب او در دهه ٤٠ خورشیدی بود و درواقع فضایی انتزاعی را نشان می‌داد که از ذهن سپهری ناشی می‌شد. ذهنی آغشته به انگیزه‌های انسانی برای نگاه به زندگی، طبیعت‌گرایی شرقی و تنهایی. مفهوم حجم سبز تا همیشه با شخصیت سپهری همراه شد،

     

    در شعر او موج می‌زد و در نقاشی‌اش ظهور می‌کرد. حضور همزمان رنگ‌های خاكستری و نخودی آثار او را با دیگران متمایز کرده بود و بیش از آن، نشان از شخصیتی می‌داد كه عمیقا یگانه بود. سبكی كه او در پیش گرفت خلق مكاشفه‌هایی عاشقانه با زبانی انتزاعی بود که سال‌ها بعد از مرگ، ارزش و اعتبار آنان بیش از قبل دریافت شد.

     

    قله شعر نو

    در برابر چنین منتقدان بزرگی، سپهری اما مدافعان خوبی هم داشت و دارد. شاملو می‌گفت شعر سپهری، تحت تأثیر فروغ بود، اگرچه فروغ عصیانگری‌های زنانه خود را داشت، در حالی كه سهراب در حجم سبز خود غرق بود كه به قول اخوان، پیام اجتماعی شعر را اصلا به حساب نمی‌آورد. فروغ ولی همواره از دوست قدیمی خود دفاع می‌كرد: «سپهری با همه فرق دارد. دنیای فكری و حسی او برای من جالب‌ترین دنیاهاست.

     

    او از شهر و زمان و مردم خاصی صحبت نمی‌كند. او از انسان و زندگی حرف می‌زند و به همین دلیل وسیع است. اگر تمام نیروهایش را صرف شعر می‌كرد آن‌وقت می‌دیدید كه به كجا خوهد رسید».از شعرای حاضر شاید بزرگترین مدافع سپهری، شمس لنگرودی باشد. این شاعر، سهراب را قله شعر نو می‌داند: «سهراب سپهری توانسته است

     

    علیرغم همه انتقادهای غیرهنری با ایستادگی، صبر و هوشیاری به قله شعر نو دست یابد. در جامعه‌ای که نقد هنر بستگی مستقیم به ناتوانی و توانایی‌های غیرهنری خالق اثر هنری دارد، لازمه ایستادگی و دوام در برابر تخطئه‌ها و تنگ‌نظری‌ها و بی‌اعتنایی‌ها، فقط خلق آثاری نیرومند است و سپهری از چنین قدرت مسحورکننده‌ای برخوردار بود.»

     

    منتقدان به صف می‌شوند

    اما سپهری جز شاملو منتقدان دیگری هم داشت، همچون مهدی اخوان ثالت. برای شاعر مشهدی، دلباخته ایدئولوژی فرهنگی- تاریخی خراسان، جایی برای این سطح از لطافت وجود نداشت، آن‌هم در روزگار تباهی. اخوان معتقد بود نقاشی‌های سهراب از شعرهایش بهتر است: «از كل كارهای سپهری در این ٨كتاب، چهار پنج شعرش بدك نیست، بسیار نازكانه و لطیف است. فقط این چند شعر اخیر است كه می‌تواند پیامی ابلاغ كند.

     

    در اشعار قبلی‌اش بیهوده به آن‌طرف و این‌طرف می‌گشت ولی چون اصالتا نجیب بود دوباره به‌جای اول خود برمی‌گشت، متاسفانه اجل مهلتش نداد كه بیشتر كار كند.» محل نقد دقیقا همین بود و هست که اخوان می‌گفت: «شعر باید پیام داشته باشد» و این پارادایم برای سپهری که نگاه عارفانه‌ای به هستی داشت، قطعا بی‌معنی بود.

     

    در ساده‌ترین اشعار سهراب، آن‌جا که از گل‌نکردن آب حرف می‌زد، برخلاف تفاسیر مدرسه‌ای، رویکردی عرفانی به زندگی داشت و این نمی‌توانست آن پیامی باشد که اخوان دوست می‌داشت.برای شاعر همواره خوشایند خواهد بود که آثارش نقد محتوایی شوند و فضای شعری او به باد انتقاد گرفته شود، اما وقتی نقد بر فرم و شکل کار هم باشد،

     

    باید که بیشتر ایستاد و تامل کرد. وقتی شعر سپهری توسط شاملو و اخوان نقد می‌شد، حرف از فضا و ذهنیت و پیام بود، اما در مراحلی فراتر و سال‌ها بعد، فرم شعر او هم زیر ذره‌بین رفت و ضعیف پنداشته شد. محمدرضا شفیعی‌کدکنی از کسانی بود که سبک و ساخت شعر سهراب را به باد انتقاد گرفت: «شعر او در کل زنجیره‌ای است از مصراع‌های مستقل که عامل وزن، بدون قافیه آنها را به هم پیوند می‌دهد و به‌ندرت دارای ساخت شعری (Structure) است…

     

    به همین مناسبت دورترین کس است از نیما و اخوان و شاملو… و به نظرم می‌توان گفت نوعی شعر سبک هندی جدید است که مجازهای زبانی بیشترین سهم را در ایجاد آن دارند… سپهری تمام عمرش بیش از آن‌که صرف شعر گفتن شود، صرف کوشیدن در راه رسیدن به سبک شعری شد و با «صدای پای آب» به سبک شعری موفقی رسید و همان سبک در «ما هیچ ما نگاه» بلای جان او شد و مشتش را در برابر خواننده هوشیار باز کرد».

     

    نقدها اما به این‌جا ختم نشد. رضا براهنی یکی دیگر از منتقدان سهراب او را به پشت‌کردن به جهان متهم کرد: «ما باید شاعر این دنیای آشفته به‌هم‌ریخته باشیم. پشت‌کردن به این دنیا کار درستی نیست و متاسفانه سپهری به این دنیای آشفته پشت کرده است. در یکی از شعرهایش به نام مسافر، سپهری از بادهای همواره خواسته است

     

    که «حضورِ هیچِ ملایم» را به او نشان بدهند. ولی این جهان آنچنان به خباثت آلوده است که هرگز نمی‌توان حضور هیچِ ملایم را به سپهری نشان داد… موقعی که جهان بدل به چیزی خفقان‌آور شده است و دوسوم دنیا گرسنه است و ملتی ساده‌لوح جهانی را به مسلسل بسته است، هیچِ ملایم به چه درد من و امثال من می‌خورد؟»

     

    رنگ سفر در نقش و تلفیق

    در کنار شعر و رنگ، سفر؛ معشوق دیگر سپهری بود. او قویا به فرهنگ مشرق‌زمین علاقه داشت و به هندوستان، پاكستان، افغانستان، ژاپن و چین سفر کرد. مدتی در ژاپن زندگی كرد و حكاكی روی چوب را فرا گرفت. بعد از راه زمینی به پاریس و لندن رفت. در این سفرها بود که سهراب سپهری نهایی، آنچه امروز ما می‌شناسیم و از آثارش پیداست،

     

    شکل گرفت و کم‌همتا شد. سیمین دانشور، همکار قدیمی سهراب در اداره هنرهای زیبا درباره او و تأثیر سفر بر روحیاتش می‌گفت: «سهراب طبعی شهودی داشت و این طبع بی‌این‌كه او را متوجه گنجینه گسترده عرفان ایران بكند، به خاور دور و ژاپن كشاند. رهاورد این سفر هم در نقاشی و هم در شعر او اثر گذاشت. برایم گفت كه نقاشی‌های پیروان فرقه «ذن بودیسم» را دیده و ترجمه شعرهایش را به فرانسه خوانده…

     

    البته طبیعی است كه باید در ابتدا كار سهراب هنر غربی باشد، اما بعد به‌نظر من تلفیقی كرد میان هنر شرق و غرب و با الهام‌گرفتن از محیط پیرامونش یعنی ایران و زادگاه كویری‌اش كاشان.» این ویژگی که نقاشی‌های سپهری در عین دارابودن عناصر و مفاهیم غربی و شرقی، ایرانی هستند

     

    و مفهومی غریبه را بسط نمی‌دهند، مدتی انگیزه نقد بسیاری از بزرگان نقاشی بود. پاسخ آنها را آیدین آغداشلو این‌گونه می‌داد: «می‌دانم كار شعر و نقاشی سپهری چقدر خالص ایرانی است. با دوستداران سینه‌چاك آثارش مخالفتی ندارم، مخصوصا كه دوستدار آثار او بودن رسم روز است. اما می‌دانم به آب و خاكش تعلق داشت و سعی كرد تصویرگر این سرزمین باشد.

     

    نیازی نیافت ابروهای كمانی و بته جقه نقاشی كند تا كارش ملی و محلی‌نما شود. آن دیوارهای نرم و كاهگلی و آن خاك مخملی بسیط و ممتد را كه می‌بینی درمی‌یابی كه كجا را می‌گوید. هر هنرمندی اگر هنرمند باشد گواهی است بر زمانه‌اش و دارد حدیث سرزمین و آداب و فرهنگش را نقل می‌كند و معنای وجودش و حاصل‌بودنش را منتقل می‌كند.»

     

    سپهری دیروز، سپهری امروز

    سهراب در اول اردیبهشت‌ سال ٥٩ با سرطان خون از دنیا رفت و هیچگاه ندید بعد از سه دهه نام و آثارش باز هم محل مجادله باشد و چالش بیافریند. چالش جدید اما نه دیگر کار شاملو بود که با کسی تعارف نداشت و نه اخوان که «نازکانه»بودن کلام او را نمی‌پسندید و نه دیگر روشنفکران رشد یافته در روزگار بعد از کودتا.

     

    سال‌ها بعد از مرگ سهراب، فروش نقاشی‌های او در حراج‌های داخلی و خارجی یک بار دیگر نام او را زنده کرد. چند‌سال پیش بود که برای نخستین‌بار صحبت از فروش نقاشی‌های سپهری در حراجی در تهران بود. آن روز کسی فکر نمی‌کرد شاعری که روزی نماد سادگی بود در جمع سرمایه و هنر، رول اول را بازی کند و مراسم را به هم بریزد. اما شد آنچه شد و تا امروز نقاشی‌های سهراب سپهری گل سرسبد همه چنین حراج‌هایی هستند.

     

    سه‌سال قبل در سومین حراج تهران، ویژه آثار هنر مدرن و معاصر ایران، بالاترین رکورد فروش اول و دوم به دو نقاشی از سهراب سپهری تعلق گرفت. بالاترین قیمت برای نقاشی بدون عنوان سپهری از مجموعه تنه درختان بود که یک‌میلیاردو٨٠٠‌میلیون تومان به فروش رفت. این تابلو را یک خریدار کانادایی از طریق تلفن سه برابر قیمت اولیه خرید.

     

    دومین رکورد هم به تابلوی انتزاعی سهراب اختصاص داشت که یک‌میلیاردو٦٠٠‌میلیون تومان به فروش رسید. در چهارمین حراج تهران باز هم نقاشی سپهری به بالاترین قیمت فروخته شد.این بار هم نقاشی از سری تنه درختان سهراب سپهری با رقم قابل‌توجه ٢‌میلیاردو٨٠٠‌میلیون تومان به فروش رفت. در آخرین حراج رسمی داخلی

     

    در‌ سال گذشته همچنان سپهری گران‌ترین بود، این بار با ٣‌میلیارد تومان. پول‌سازی نقاشی‌های او اما به داخل کشور محدود نشد. حراج کریستی خاورمیانه سالانه دوبار توسط خانه حراج کریستی در دوبی برگزار شده و عمدتا آثاری از هنر معاصر کشورهای خاورمیانه در آن عرضه می‌شود. دو‌سال قبل اثری از سهراب در این حراج ١٦٠‌هزار دلار فروخته شد تا مشخص شود نقاشی سهراب زبانی همه‌گیر دارد.

     

    این پرسش که بعد از وقفه‌ای چند دهه‌ای چرا سپهری و آثارش به اقبالی اینچنین دست پیدا کرده‌اند، پاسخی پیچیده دارد. شاید اگر شاملو امروز زنده بود می‌توانست در ذم هم‌آغوشی سرمایه و هنر و زوالِ تعهد حرف‌های بسیار داشته باشد، اگر خود تا امروز، غرق آن نشده بود.سپهری در ‌سال ۱۳۵۸ به بیماری سرطان خون مبتلا شد

     

    و به همین سبب در همان ‌سال برای درمان به انگلستان رفت، اما بیماری بسیار پیشرفت کرده بود و وی ناکام از درمان به تهران بازگشت. او سرانجام در غروب اول اردیبهشت‌ سال ۱۳۵۹ در بیمارستان پارس تهران به علت ابتلا به بیماری سرطان خون درگذشت اما، این جدال قدیمی بین نگاه‌های مختلف در عرصه هنر اجتماعی و هنر فردی،

     

    هنوز هم ادامه دارد. جدالی که نه با شاملو و سپهری آغاز شده و نه بدون آنها خاتمه می‌یابد. در انتها می‌ماند قضاوت تاریخ درباره فردی که فراتر از شعر و نقاشی، عمیقا تنها بود و اندوهگین.

     

    شاعر آب و تیغ تند شاملو

    کودتای ٢٨مرداد اگرچه اصولا رخدادی سیاسی بود، اما درنهایت تاثیرات آن به فرهنگ و هنر هم رسید و دورانی را شکل داد که در تاریخ روشنفکری ایران کم‌همتاست. قرار بود حکومتی ملی و دموکراتیک روی کار باشد و در پس آن فضا برای روشنفکر و هنرمند باز شود. اما درنهایت نشد و استثمار به میدان آمد و استبداد قدرت گرفت

     

    و بسیاری از هنرمندان به زندان رفته یا گوشه‌گیر شدند. چند‌سال بعد وقتی شاخه‌های بریده‌شده دوباره جوانه زدند، رنگ گل‌هاشان عوض شده بود و میوه‌های جدید دادند. مبارزه به شعر و نقاشی و داستان کشیده شد و هنر، ناگزیر از ایدئولوژی، باید در مسیر مفهوم کلی و انتزاعی «رهایی» حرکت می‌کرد. در چنین فضایی شاملو با زبانی مطنطن،

     

    تلخ و گزنده نماینده روشنفکرانی بود که با زمانه ستیز داشتند و در این مسیر نه از نقد سنت هراسی داشتند و نه از جدل با دیگرانی که اعتنایی به جریان قالب روشنفکری و هم‌جهت‌شدن با آن نداشتند.در طی دو دهه نوک پیکان نقد گاه به سمت نادر نادرپور بود و گاه فریدون مشیری و بیشتر از همه سهراب سپهری. چه آن‌که شاملو

     

    و روشنفکران همفکر او زبان و نگاه سپهری به دنیا و مافیها را ناشی از عرفانی می‌دانستند که نه خاصیتی دارد و نه نفعی برای جامعه و نه در مسیر رهایی از بندها، یاری‌ای می‌رساند. این چالش البته در همه سال‌های بعد از مرگ سهراب هم، بزرگترین جدال دنیای او با دیگر هنرمندان ایران بود.

     

    شاملو می‌گفت:‌ «سر آدم‌های بی‌گناهی را می‌برند و من دو قدم پایین‌تر بایستم و توصیه كنم آب را گل نكنید! تصورم این بود كه یكی از ما، یا من یا سپهری از مرحله پرت هستیم.»همین چند جمله نشان می‌داد چرا بسیاری، شاعر کاشانی را دوست نداشتند. سپهری دلباخته عرفان شرقی بود و همین قضاوت مخالفان درباره او را راحت‌تر می‌کرد.

     

    شاملو از روزگاری حرف می‌زد که بعد از کودتا یأس و خشم فراگیر بود و او نمی‌توانست رابطه این عرفان با دنیای ویران پیش رویش را درک کند: «من دنیای او را درك نمی‌كنم. بهشت او اصلا از جنس جهنم من نیست. تو حتی وقتی كه تا خرخره لمبانده باشی هم می‌توانی معنی حرف مرا كه می‌گویم «گرسنه‌ام» بفهمی. چون سیری تو و گرسنگی من از یك جنس است

     

    منتها در دو جهت. من اگر غذای كافی بخورم حالت الان تو را درك می‌كنم و تو اگر تا چند ساعت دیگر چیزی نخوری معنی حرف مرا. اما من اگر خودم را تكه پاره هم بكنم نمی‌فهمم جغرافیای شعر سپهری كجا است.»این نقد تا همیشه سهراب سپهری را درگیر كرد. در دنیای سیاه شاعر بعد از كودتای آن‌روزها، كه استعمار و استثمار و استحمار حكمفرماست،

     

    از جوی آب روان و كوچه‌باغ و عطر سیب حرف‌زدن، باید هم گیج‌کننده باشد. ولی این‌ها همه دنیای سپهری بودند و او هیچ‌وقت تلاش نكرد خودش را آن‌طور نشان دهد كه نبود. شاملو می‌گفت: «باید فرصتی پیدا كنم یكبار دیگر شعرهایش را بخوانم، شاید نظرم درباره كارهایش تغییر كند. یعنی شاید بازخوانی‌اش بتواند آن عرفانی را كه در شرایط اجتماعی سال‌های پس از كودتا در نظرم نامربوط جلوه می‌كرد، امروز به صورتی توجیه كند».

     

    در چنین حرف‌های صریح و در عین‌حال صادقانه شاملو، فراتر از نقد نکته دیگری هم نهفته است:این‌که شاملوی بزرگ نمی‌توانست سپهری را نادیده بگیرد و حتی خود را به بازخوانی سپهری دعوت می‌کند که شاید با خاک‌گرفتن زخم‌های کودتا، شعرو عرفانش به نحوی دیگر قابل تفسیر باشد.

     

    شاملو در آخرین حرف‌هایش درباره سپهری هم شعر او را متاثر از فروغ می‌داند و اگرچه نقدهایی لطیف‌تر از قبل ، اما همچنان دنیا را متفاوت از سهراب می‌بیند: «سپهری هم از لحاظ وزن مثل فروغ است گیرم حرف سپهری حرف دیگری است. انگار صدایش از دنیایی می‌آید كه در آن آپارتاید وجود ندارد و گرفتاری‌ها فقط در حول‌وحوش این دغدغه است

     

    كه برگ درخت سبز هست یا نه. من دست‌كم حالا دیگر فرمان صادر نمی‌كنم كه آن كه می‌خندد هنوز خبر هولناك را نشنیده است، چون به این اعتقاد رسیده‌ام كه جنایتكاران و خونخواران تنها از میان كسانی بیرون می‌آیند كه از نعمت خندیدن بی‌بهره‌اند.»

     

    دفاعیات سهراب و گسست فکری روشنفکران

    از سهراب سپهری، کم‌حاشیه و سربه‌زیر، کمتری پاسخی ثبت‌شده به این حجم از انتقاد، اما معدود حرف‌های سهراب درباره نگاهش به دنیا، به شکل شگفت‌آوری فلسفی و عمیق است: «دنیا پر از بدی است. و من شقایق تماشا می‌کنم. روی زمین میلیون‌ها گرسنه است. کاش نبود. ولی وجود گرسنگی، شقایق را شدیدتر می‌كند…

     

    وقتی كه پدرم مرد، نوشتم: پاسبان‌ها همه شاعر بودند. حضور فاجعه، آنی دنیا را تلطیف كرده بود. فاجعه آن طرف سكه بود و گرنه من می‌دانستم و می‌دانم كه پاسبان‌ها شاعر نیستند.در تاریكی آن‌قدر مانده‌ام كه از روشنی حرف بزنم… من هزارها گرسنه در خاك هند دیده‌ام و هیچ وقت از گرسنگی حرف نزده‌ام. نه، هیچ وقت.

     

    ولی هر وقت رفته‌ام از گلی حرف بزنم دهانم گس شده است. گرسنگی هندی سَبك دهانم را عوض كرده است و من دِین ِ خود را ادا كرده‌ام.» چنین دفاعی که در آن بیش از پاسخ، جهان‌بینی موج می‌زند، درواقع نشانه‌ای از گسستی است که روشنفکری ایران سال‌ها با آن دست به گریبان بود: جدال بر سر مفهوم وظیفه هنر و نقش هنرمند.

     

    دعوایی که در دهه ٤٠ آغاز شد و آتش آن بیش از همه دامن سپهری را می‌گرفت. چه آن‌که او بیش از دیگران نماد بی‌توجهی به جریان غالب روشنفکری بود که هنر را جز در خدمت جامعه، متعهد نمی‌دانست.

     منبع : پارس ناز

    آخرین ویرایش: - -
    ارسال دیدگاه
تعداد صفحات : 6 1 2 3 4 5 6